hoe oud – hoe nieuw

.



hoe oud – hoe nieuw
de oktoberzon kleurt ons pad
in de kasteeltuin                                        Ti

langs zaagkuil en zwammen
meandert een haikuklik                         Paquita 
.
.

©  Tini H.Sl. en Paquita
_____________________________________________________________________________
tanrenga geïnspireerd op de workshop op de haikudag 26 oktober 2019,
kasteel Cannenburch in het Gelderse Vaassen
.
.
.
.

 

zomer-renga: Wabi Sabi

 

Zie haar vol knoppen
de langste dag begroeten –
het blad met roest                                                                                        Hetty    

in de kortste zwoele nacht
brengt enkel de maan verlichting                                                            Corine     

nog ietsje langer
turend in het duister zwart
toch nog wat sterren                                                                                    Marc    

hoog boven trekt een vliegtuig
zijn hagelwit condensspoor                                                                        Kees     

als droom van de mens
om hoger – sneller – verder
zelf zoek ik stilte                                                                                            Bep   

stil woekert het zevenblad
met fijne witte bloempjes                                                                            Anton

lichte maanstof –
de astronaut stapt erop
gejuich op aarde                                                                                            Paquita

een paard met ranke benen
schudt het stof wild om zich heen                                                             Hetty    

koersend naar de top
vallen alle benen stil                                                                                                   neutralisatie                                                                                                    Corine      

onder rumoerig joelen
de zwijgende Tourmalet                                                                               Marc               

huurauto’s beklad
door boze autochtonen
toerist ongewenst                                                                                           Kees

plak bloemen op die wagens
gelukzoekers zijn welkom                                                                             Bep      

voort duurt de zomer
terwijl groen steeds groener wordt –
nog lang geen herfst                                                                                    Anton

de jongen in het zwembad
duikt speels onder haar door                                                                     Paquita

dartel springen
in een zee van varens
twee reegeiten                                                                                                Hetty

in de zinderende zon
verliest de notenboom zijn blad                                                                 Corine      

de appelaar draagt
zijn vruchten zwartgeblakerd –
net nu ze zoet zijn                                                                                          Marc          

wat gesnoeide tuinbloemen
fleuren de huiskamer op                                                                              Kees

jammerlijk gezicht
kaalgevreten hostaplant
goed doorvoede slak                                                                                     Bep       

slordig over het tuinpad
een slingerend slakkenspoor                                                                   Anton

daar komen ze –
de dames op een drafje
in de wei                                                                                                      Paquita

uiers dansen vrolijk mee
tot het prikkeldraad hen stopt                                                                 Hetty

in de avondzon
volgen ze het smalle pad
naar de warme stal                                                                                     Corine

op de laatste zomerdag
een begin van herfstkilte.                                                                          Marc

.

© De Witte Camelia
____________________________________________________________________
Deze renga is gemaakt tussen 21 juni 2019 en 20 september 2019

.

.

.

.

lente-renga: beweging

in de lentezon
zwerven boven krokussen
zoemende bijen                                                                                                            corine

achtervolging in de tuin
onkruid neemt een tussensprint                                                                                kees

in de borders
tussen het opkomend groen
paardenbloemen                                                                                                           anton

kruimelige hoopjes zand
tonen vlijtig mierenwerk                                                                                              bep

drie tuinmannen
pakken het grootser aan
slepen houtsnippers                                                                                                      hetty

over al dat zachte bruin
sluipt de kat van de buren                                                                                            marc

omhoog starend
naar  duiven die fladderend
huiswaarts keren                                                                                                             corine

beneden de takken staan
ondergescheten auto’s                                                                                                    kees

de stormparaplu
zweeft omhoog – de binnenstad
uitgestorven                                                                                                                     paquita

in tegenlicht hangt dreigend
zwarte lucht boven de stad                                                                                            anton

zware windstoten
drijven wolkendek nabij
eindelijk regen                                                                                                                  bep

het jonge groen opgefrist
ritselt en waait er op los                                                                                                  hetty

met stille snede
een keizerlijk aantreden
na het aftreden                                                                                                                  marc

diepbuigende onderdanen
eren de rijzende zon                                                                                                         corine

de gouden regen
opent zijn bloementrossen
bijen vliegen aan                                                                                                               kees

een honinggeur dwarrelt rond
wandelaars staan even stil                                                                                              paquita

vanuit de dakgoot
warrelt een donsveer omlaag –
vredig getortel                                                                                                                   anton

duiven paren continu
tempo hoog en veren los                                                                                                  bep

uitgevlogen
plukjes veren op het gras
hier was een buizerd                                                                                                          hetty

somtijds schijnheilig biddend
draait hij daarboven rondjes                                                                                           marc

afgekloven blad
te laat herkend in de tuin
slakkenpredatie                                                                                                                  kees

een hagedis loopt weg
bij het dreunen van schoenen                                                                                         paquita

in de schemer
scharrelt een egel
door het natte gras                                                                                                              anton

opnieuw dansen vuurvliegjes
de lente uit – de zomer in.                                                                                                   bep

.

© De Witte Camelia
_____________________________________________________________________
Deze renga is gemaakt tussen 21 maart 2019 en 20 juni 2019

.

.

.

.

winter renga: verscholen

©Takahashi Shotei Hiroaki (1936)

Mijn hand veegt oud blad
vindt bloeiende sneeuwklokjes
als troost voor moe hart                                                        Bep

tussen de wolkenpartij
verschijnt een zilveren zon                                                   Kees

vroege kerstmorgen –
schrale zon beschijnt het land
klokkengelui                                                                            Anton

ook vage schijn geeft schaduw
eenzaamheid dezer dagen                                                     Hetty

het vertrek –
ze zoekt vergeefs naar haar sjaal
tussen het publiek                                                                   Paquita

in het schijnsel van de maan
spoeden schaduwen huiswaarts                                           Corine

thoofd weggedoken
in mutsen, petten, sjaals –
soms net gevonden                                                                  Marc

licht kruipt langzaam tevoorschijn
minutenwerk – vraagt geduld                                               Bep

buiten somber weer-
in de museumzalen
dringen geblazen                                                                     Kees

’t is volle maan en ’t vriest –
eindelijk koude tenen                                                             Anton

westwaarts
gaat de zon vlammend onder
de maan straks bloedrood                                                     Hetty

een paard knarst over de sneeuw
verdwijnt in de witte heg                                                       Paquita

een dunne sneeuwlaag
bedekt de roze camelia
hoezo code geel?                                                                      Corine

geelhesjes en spijbelaars
lezen ons op straat de les                                                       Marc

de winter kleurt geel
katjes, hesjes, akonieten
hoe kleurt het voorjaar?                                                         Bep

overdag warm en ’s nachts kil
de lente kondigt zich aan                                                        Kees

onder dorrend blad
verbergt mijn tuin fris en groen
een nieuwe lente                                                                      Anton

vet aan het zicht onttrekken
zeven staartmezen lukt dat                                                    Hetty

brede stranden –
traag lopen de geulen vol
en gaan op in zee                                                                      Paquita

over de duinen en de zee
lonkt hun nieuwe vaderland                                                  Corine

hun gedachten nog
vol verlangen fluisterend
in hun moedertaal                                                                    Marc

storm raast over limburgs land
stopt oren dicht voor vragen                                                   Bep

de duif schuilt onder
gesnoeide taxustakken
tot het takkeweer stopt                                                             Kees

van dreigingsniveau vijf
naar zon en citroenvlinders                                                    Anton

wat blijft verborgen
als het hart gesloten is
ook bij zonneschijn.                                                                  Hetty

.

© De Witte Camelia
_____________________________________________________________________
Deze renga is gemaakt tussen 21 december 2018 en 21 maart 2019

.

.

.

.

herfst renga: wervelend

 

                           

 

 

 

 

 

 

 

 

 

©Toshi Yoshida

De speelse rondgang
van bladeren
omarmt ons                                                                             Paquita

in de late najaarszon
stuiteren de walnoten                                                           Corine

rondcirkelend blad
begint langzaamaan zijn strijd
tegen windmolens                                                                  Marc

bermen schijnbaar schoongewiekt
blaas nu mijn tollend hoofd eens schoon                          Bep

een laatste vlinder
fladdert in de najaarszon
rupsje nooit genoeg                                                                Kees

zon en wind door je haren –
ver weg zijn de orkanen                                                        Anton

dichtbij rond een stam
tollen ze als derwisjen
twee eekhoorntjes                                                                    Hetty

boomzaden dwarrelen neer
in diagonale vorm                                                                    Paquita

de laatste muggen
zwieren zuidwaarts in de hoop
te overleven                                                                                Corine

hier draaideurt ons nieuw leven
terug naar de oude tijd                                                             Marc

herfstijsheiligen
bieden ons koude dagen
huiverende huid                                                                         Bep

een ronkende bladblazer
wervelt de herfstbladeren                                                        Kees

de natuur is stil
elk blad houdt de adem in
aarzelt te vallen                                                                         Anton 

spanning in de lucht barst los
de elfde van de elfde                                                                Hetty 

het zwarte habijt
wappert om de non
terwijl ze prevelt                                                                       Paquita

Heiligen arriveren
omringd door dansende kids                                                 Corine

schijnheilig ernaast
starten vreemde voetbalfans
hun kinderfeestje                                                                       Marc

tere blanke kinderzieltjes
tussen blaadjes in de wind…                                                    Bep

kleurenschakering
zwarte piet wordt uitgezwaaid
en sinterklaas verdacht                                                             Kees 

een wit luik ratelt omlaag
in de donk’re winternacht                                                        Anton

waar uit een schoorsteen
rook kaarsrecht omhoog kringelt
jammer van de lucht                                                                  Hetty

rotte appels in bomen
als kerstballen in de wind                                                         Paquita

daartussen slingert
het groene engelenhaar
van slierten klimop                                                                     Marc

lichtflitsen van kometen
wat valt er nog te wensen…                                                      Bep
de eerste sneeuw is

neergedwarreld in de nacht
kerstmis nadert                                                                           Corine

schaatsers op het gladde ijs
de winters worden warmer                                                      Kees

zwalkende meeuwen
boven gitzwart water –
het jaar wordt oud                                                                      Anton

zie, fris groen staat op springen
het moet eerst nog winteren.                                                   Hetty

 

 

© De Witte Camelia
___________________________________________________________________
Deze renga is gemaakt tussen  21 september – 20 december 2018

.

.

.

.

zomerrenga: warmte

  ………………………..                                                                                                © Hokusai

Warmte

Schapenscheerderskou –
de eerste zomervogel
fluit zich zachtjes warm                                                        Marc

zon, zee, zand en harde wind
al fietsend krijg ik het warmer                                             Corine

verdorde varens
in de zinderende zon
de grond is kurkdroog                                                            Kees

logge monsters schuiven al
stofwolkend over velden                                                         Bep

geel zijn de velden –
een onbarmhartige zon
overtreft zichzelf                                                                      Anton

twee spechten fladderen
tussen verdroogde dennen                                                     Paquita

waar ze bekvechtend
een jonge kraai verjagen
op zoek naar water                                                                   Hetty

hun droogste drinkplekken ooit
verschroeid door meer hondsdagen                                     Marc

zinderende zon
uit de gebarsten aarde
kruipt een mier omhoog                                                          Corine

vlinders in de vlinderstruik
op een lome zomerdag                                                              Kees

parende vlinders
druk fladderend bij een bloem
mooi luchtig gedoe…                                                                  Bep

met een diepe, aardse zucht
begroet het gras de regen                                                          Anton

in de ochtendmist
hangt nog even de koelte
straks barst de zon los                                                                Paquita

ragfijne webben zichtbaar
in een aarzelend windje                                                              Hetty

warmer wereldweb …
er broeit oververhitting
zelfs tussen vrienden                                                                    Marc

in gele weiden grazen
zwart en bont als maatjes                                                          Corine

de dorre varen
ontwaakt na de regenbui
een tweede lente                                                                            Kees

voorjaar – zomer – bijna herfst
tijd drijft voorbij als wolken                                                        Bep

elk jaar, september
zie ik de torens branden
de mensen springen                                                                      Anton

eikels vallen –
de jonge boom hangt vol
weelderige vrucht                                                                           Paquita

hij is er druk mee
legt een voorraad aan voor straks
de eekhoorn                                                                                     Hetty

in de ochtendzon zoekt hij
zijn vroegste hazelnoten                                                                 Marc

de verzamelaar
verstopt in warme aarde
hemels voedsel                                                                                 Corine

vallende beukennootjes
op een nog gele grasmat                                                                  Kees

dagen korten – kou rukt op
rukwinden – zeer droge grond
dom mens – ben toch eens dankbaar.                                           Bep

.
.

© De Witte Camelia
______________________________________________________________________
Deze zomerrenga is gemaakt tussen 21 juni en 20 september 2018

.

.

.

.

lente-renga

.  …….………………

                              
 ………………………………………………………………….© Hiroshige

Langs het balkon van
de Venetiaanse Doge –
opeens een zwaluw                                                    Paquita

 

op mijn platje twee duiven:
vechten elkaar de tent uit
                                           Anton

 

Tussen gekwetter
rept zich in stilte nieuw blad
uit oude takken                                                             Marc

 

een briesje laat niet alleen
de pinksterbloemen dansen
                                        Hetty

 

boven mijn hoofd geeft
de laag scherende vleermuis
een zomers gevoel                                                          Corine

 

wham – een regenboog
uiteinden als van fluweel                                               
Bep

 

Duifkuikens deinen
mee in het nest in de iep –
hun eerste storm                                                             Paquita

 

natuur houdt haar adem in
juist bij hevige storm                                                      
Anton

 

de bruine kikker
plonst in het groene water
hij is niet alleen                                                                 Corine

 

ook als rennen sjokken wordt
wuift het gras zwijgzaam en buigt                                 
Hetty

 

mijn hoofd buigt licht
het ziet geschokt twee voeten
almaar voorthollen                                                              Marc

 

vanuit het kletsnatte gras
verschijnen de naaktslakken                                             
Anton

 

zwermen vuurvliegjes
zweven door het stille bos
wonder om de hoek.                                                              Bep

 

© De Witte Camelia
_________________________________________________________
Deze renga is gemaakt tussen 21 maart en 20 juni 2015

.

.

.

.

lente-renga: kwetsbaarheid


………..………………                                               afbeelding: Hokusai, Wilde zee bij Choshi

Schuchtere knoppen
ontluiken aan de takken
vrees voor de nachtvorst                                                                               Kees

de bruin bevroren bloemen
balen in de lentezon                                                                                       Corine

in mijn vijver
drijft de bloei van vorig jaar
grauw en bruin verkleurd                                                                              Anton

koolmeesjes bouwen een nest
eksters zitten te wachten                                                                              Bep

breekbaar
zittend op haar rollator
stoer in spijkerbroek                                                                                      Hetty

ze kijkt omhoog naar de boom –
een kwijnende bloesem                                                                                  Paquita

zonder precisie
haar en haar oude rolhek
zacht bombarderend                                                                                         Marc

tegen het vensterglas zoemt
de opgesloten hommel                                                                                     Kees

buiten het venster
in een straaltje avondzon
dansende muggen                                                                                           Corine

het weer slaat om; lentestorm
blaast tak en blad de boom uit                                                                        Anton

pas gezaaide bloemen
schieten als de weerlicht op
weg – brandende zon                                                                                        Bep

lentebodes verdwijnen
maken plaats voor zomergoed                                                                         Hetty

de bloem opent zich –
tussen de dode klimop
vindt zij haar weg                                                                                                Paquita

boven de Pinksterbloemen
zindert het vuur door ons zwerk                                                                      Marc

de bloeiende struik
na een hevige stortbui
een treurig gezicht                                                                                              Kees

verstopt in mijn plantenbak
zeven moederloze eitjes                                                                                     Corine

met lamme vleugels
staart de veel te jonge kauw
naar de buurtkat                                                                                                 Anton

wellustig vreten slakken
fraai hostablad aan flarden                                                                               Bep

zich van niets bewust
liggen ze te dutten
in al hun naaktheid                                                                                            Hetty

een zinderende hitte
leidt ze de zomer in.                                                                                          Paquita

 

© De Witte Camelia
_________________________________________________________
Deze renga is gemaakt tussen 21 maart en 20 juni 2018

.

.

.

winterrenga: mono no aware


………..………………                             Foto: Casper Faassen: De dingen die voorbijgaan, 2016

mono no aware  ≈  vergankelijkheid

Op het dode hout
woekeren zwammen
in goudbruin en geel                                                                                                       Anton

zwarte lucht vol sproeiend vuurwerk
zinnebeeldig mensenleven                                                                                               Bep

door mijn oogharen lijkt de stralenkrans groter
dan dooft de kaars                                                                                                            Hetty

de chrysant niet meer zichtbaar,
maar de geur dwaalt door het huis                                                                              Paquita

weer blauwe maandag
het gejammer daarover
maakt al weemoedig                                                                                                         Marc

de storm is weer gaan liggen
dankzij het weerbericht                                                                                                    Kees

woeste westerstorm
huisarrest voor forenzen
het is takkeweer                                                                                                               Corine

misleid waagt een vlinder zich
in het te vroege voorjaar                                                                                                Anton

kleurig rood geel groen
versiert nu huis en straten
maar o die vastentijd…                                                                                                     Bep

narcissen in de bermen
al verlept voor carnaval                                                                                                  Hetty

de ouderen
tot laat in de kroeg
gaan lallend huiswaarts                                                                                                 Paquita

was ik nog maar jong genoeg
voor het ouwwieverbal …                                                                                                Marc

het mooswief dicteert
prins carnaval’s termijn
tijdelijke schijn                                                                                                                  Kees

dankzij het feestgedruis
stroomt de Maas kleurrijk zeewaarts                                                                          Corine

ach, die winters
schaatsen uit het vet
en het dooit alweer                                                                                                          Anton

flinke moddervalpartij
maar op ijs is dat erger                                                                                                     Bep

zonder te vallen
kun je hard onderuit gaan
geen Olympisch goud                                                                                                      Hetty

de ‘Russische beer’ waart rond –
schaatstochten in ’t verschiet                                                                                       Paquita

sneeuw tooit een rode
camelia in de vorst –
nog net niet te streng                                                                                                        Marc

het weer is vergankelijk
tijd voor een andere blik                                                                                                  Kees

de schaatser glijdt
in de snijdend koude wind
krassend over ’t ijs                                                                                                          Corine

met zijn tweesnijdend zwaard
slaat de griep zijn duizenden                                                                                         Anton

volle maanroep
mijn waterlichaam antwoordt
slapeloze nacht                                                                                                                   Bep

die bij het fletse gloren
verdwijnt onder vogelzang                                                                                             Hetty

musjes en meesjes –
struiken en bomen gonzen
van lentedrang                                                                                                                 Paquita

stil ontsnapt de superster
naar een tijdloos stralend zwart                                                                                    Marc

ondanks kou en sneeuw
zijn dag en nacht even lang
de lente breekt aan.                                                                                                          Kees

© De Witte Camelia
____________________________________________________________________
Deze renga is gemaakt tussen 21 december 2017 en 20 maart 2018

.

.

.

.

herfst-renga 2017: kleur

         thema herfst-renga: kleur  

begin van mijn herfst
de Japanse esdoorn toont
dat het kleurrijk kan                                                                                                 Hetty

nog steeds doornloos fluistert hij
zijn voorbeeldige tinten                                                                                           Marc

tussen de struiken
beweegt in de avond
een roodbruin vosje                                                                                                  Paquita

mineermotten toverden
bruine kastanjeblaadjes                                                                                           Anton

bruine vleeskoeien
tussen paarden in de wei
geeft afwisseling                                                                                                        Kees

walnoten stuiteren neer
mijn vingers kleuren roodbruin                                                                           Corine

laaghangende zon
werpt lange schaduwbeelden
dag mens op de fiets                                                                                                Bep

ladingen Saharazand
kleuren de zon oranje                                                                                             Hetty

wolken daaromheen
stofferen vluchtig de lucht
met hun herfstpalet                                                                                                 Marc

de bladerloze boom
steekt af tegen de hemel                                                                                         Paquita

de buurt veredelt –
zon over gevallen blad
maakt straten van goud                                                                                          Anton

geurende koolzaadvelden
stralen naast verkleurend blad                                                                             Kees

dauwdruppels op het
aangetaste buxusblad
buitengewoon                                                                                                           Corine

kleurrijke lampionnen
begeleiden kinderstemmen                                                                                   Bep

het kan nog bonter
het carnavalsseizoen
is losgebarsten                                                                                                          Hetty

de elfde van de elfde –
de bonte specht vliegt verder                                                                                Marc

voorbij de bossen
ziet het in de bergrots
een vale gier                                                                                                              Paquita

donkere wolken dreigen
boven de Danikerberg                                                                                            Anton

een berg bladeren
opgeworpen door de wind
turbulente roest                                                                                                       Kees

de wind giert door de bomen
de Goed Heiligman vlucht huiswaarts                                                               Corine

alom gejubel
oh – witte wonderwereld
geef mij toch maar kleur                                                                                       Bep

zie daar de kardinaalsmuts
hij geeft gehoor aan die roep                                                                               Hetty

ons kleurendichters
bemind gelovig of niet
wacht hier de kerstster                                                                                          Marc

wijzend naar het nieuwe jaar
en omringd door duisternis.                                                                               Paquita

 

© De Witte Camelia
______________________________________________________________________
Deze herfstrenga is gemaakt van 21 september t/m 20 december 2017

.

.

.

.